બનાસકાંઠામાં મનરેગા કૌભાંડ – ગરીબ પરિવારો માટે ચેતવણી

 બનાસકાંઠામાં મનરેગા કૌભાંડ – ગરીબ પરિવારો માટે ચેતવણી

બનાસકાંઠા જિલ્લાની ગ્રામિણ સમુદાય માટે મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામિણ રોજગાર ગેરંટી યોજના (मनरेगा) શરૂઆતમાં ગરીબ અને બેકાર લોકો માટે આશા અને રોજગારીનો સ્ત્રોત તરીકે શરૂ થઈ હતી. આ યોજના હેઠળ લોકો પોતાના હકનો રોજગાર મેળવી શકે અને પોતાનો અને પરિવારનો જીવનયાપન સરળ બનાવી શકે, તે હેતુ ધરાવતી હતી.

પણ તાજેતરના સર્વે અને સ્થાનિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે, આ યોજનામાં ગંભીર કૌભાંડ અને ગેરરીતિઓ બની ગઈ છે.

મુખ્ય સમસ્યાઓ:

ફરજિયાત કાગળવાળી એન્ટ્રી: કામ પૂર્ણ થયાનું દસ્તાવેજીકરણ કાગળ પર થાય છે, પરંતુ વાસ્તવમાં જમીન પર કામ થયું નથી. ઘણા ગામડાઓમાં ખેતરો, રોડ, ખાડા અને પાણીના પ્રોજેક્ટ માટે કામનું કાગળ તૈયાર થાય છે, પણ મજૂરોને વાસ્તવમાં કામ પર મૂકવામાં આવતું નથી.
બોગસ નામ પર નાણાંની ચુકવણી: મજૂરીના નાણાં કાગળ પર દર્શાવેલા નકલી નામ પર આપવામાં આવે છે. આથી સરકારી નાણાંની ચોરી થાય છે અને ખરેખર કામ કરનાર લોકોને તેમને હકનું પગાર મળતું નથી.
નકલી સાઇન અને ફ્રોડ એન્ટ્રી: વિકાસ કામ માટેના દસ્તાવેજોમાં નકલી સાઇન, ફ્રોડ એન્ટ્રી અને ખોટી રિપોર્ટિંગ સામાન્ય બની ગઈ છે.
અધીકારીઓની નજરથી બચવું: કેટલીક જગ્યાઓમાં તપાસ અને દેખરેખ ન હોવાથી કૌભાંડ વધવાનું મંચ મળે છે.

અસર:
આ કૌભાંડનો સૌથી મોટો શિકાર ગામડાના મહેનતકશ લોકો છે. લોકો પોતાના હકના રોજગારીથી વંચિત રહે છે, જેનાથી તેમના પરિવાર નાણાકીય સંઘર્ષનો સામનો કરી રહ્યા છે. ભવિષ્યમાં આ સ્થિતિ યથાવત રહી તો Gram Panchayat અને સરકારની યોજનાઓ કાગળ પર જ પુરા થશે, પરંતુ લોકો માટે વાસ્તવિક લાભ નહી મળે.

જાગૃતિ જરૂરી છે:

RTI નો ઉપયોગ: સ્થાનિક લોકો RTI (માહિતી અધિકાર કાયદો) દ્વારા મનરેગાના તમામ કામકાજ, ખર્ચ, મજૂરોની યાદી અને પ્રક્રિયાની વિગતો મેળવી શકે છે.
અવાજ ઉઠાવો: ખોટા કામકાજ સામે લોકો જાગૃત થઈને અવાજ ઉઠાવવો જોઈએ.
અધિકારીઓ પર દેખરેખ: Gram Panchayat, તાલુકા અને જિલ્લા અધિકારીઓ પર દેખરેખ રાખવી અને દબાણ બનાવવું.
જાગૃત સમાજ: લોકો મૌન રહી જાય તો કૌભાંડ વધશે, પરંતુ જો આપણે સક્રિય બનીએ તો મનરેગાનો લાભ ખરેખર જરૂરિયાતમંદ લોકો સુધી પહોંચે.
આ સમય છે કે અમે આપણું હક મેળવવા માટે જાગૃત થઈએ, ગરીબોના હિત માટે લડીએ અને આ યોજનાને તેમના વાસ્તવિક લાભ સુધી પહોંચાડીએ.

લેખક: બનાસસમાચાર – ગોવિંદ ઠાકોર