બનાસકાંઠાના ખેડૂતો સાથે પાણી વિતરણમાં ન્યાય કે અન્યાય? જાણો ખેડૂતની પીડા,

બનાસકાંઠાના ખેડૂત

ન્યાય કે અન્યાય? પાણી વિતરણની સમસ્યાઓ અને ખેડૂતોના પ્રશ્નો

“ખેડૂતની મહેનત – દેશની શક્તિ”

પ્રકાશિત: ૨૦/૦૯/૨૦૨૫, શનિવાર

બનાસકાંઠાના ખેડૂત આજે પાણીની અછતને કારણે મુશ્કેલ સ્થિતિનો સામનો કરી રહ્યા છે. દાંતીવાડા ડેમમાંથી પાણી છોડવામાં આવે છે, પરંતુ વાસ્તવિક ખેતરો સુધી પહોંચતું નથી. આ કારણે ખેડૂતોમાં ચિંતાનું વાતાવરણ છે અને ખેતરોમાં પાકને પૂરતું પાણી મળતું નથી. ખેડૂતોના આક્ષેપ મુજબ, સિંચાઈના વિતરણમાં ભ્રષ્ટાચાર અને ગેરવહીવટ મુખ્ય કારણ છે.

ડેમમાંથી પાણી છોડવાની હકીકત

સરકારના દાવા મુજબ ડેમમાંથી સતત પાણી છોડવામાં આવે છે જેથી ખેડૂતોને સિંચાઈ માટે પૂરતું પાણી મળી શકે. છતાં, સ્થાનિક ખેડૂતોએ જણાવ્યું છે કે પાણીનું વિતરણ ખૂબ મર્યાદિત અને અયોગ્ય છે. પાણી નહેરોમાં ખોટા મકાન અને ભૂલથી વહી જાય છે, જેથી દૂરના ખેતરો સુધી પાણી પહોંચતું નથી. આથી નાના ખેડૂત સૌથી વધુ નુકસાન ભોગવે છે, ખાસ કરીને જેમની પાસે ડીઝલ પંપ કે બોરવેલ નથી.

ખેડૂતની પીડા અને આર્થિક નુકસાન

રબી અને ખરીફના પાક માટે યોગ્ય સિંચાઈ આવશ્યક છે. પાણી ન મળતાં પાક ઓછો થાય છે અને આવક ઘટે છે. પરિણામે, ખેડૂતો કિસાન દેવા હેઠળ દબાઈ જાય છે. નાની ખેતી કરતા ખેડૂત પર આ સૌથી વધારે અસર પડે છે. ખેડૂતની આર્થિક અને માનસિક સ્થિતિ પર અસર થવાથી સમગ્ર ગ્રામ સમાજમાં તણાવનું વાતાવરણ ફેલાય છે.

સરકારી તંત્રની ભૂમિકા અને પડકારો

સરકાર અને પાણી સંસાધન વિભાગના નીતિઓ કૃષિ માટે મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ જમીન સ્તર સુધી તેની અસરકારક અમલ ન થવાને કારણે સમસ્યાઓ યથાવત્ છે. ખેડૂતો વારંવાર રજૂઆત કરે છે, છતાં જવાબદારીના અભાવને કારણે ઉકેલ ન આવે. આ સ્થિતિ સ્થાનિક સરકારના નીતિ અમલમાં ખામીઓ દર્શાવે છે.

આર્થિક અને સામાજિક અસર

પાક ઓછો થવાથી આવક ઘટે છે, કિસાન દેવામાં દબાઈ જાય છે, અને સમાજમાં આર્થિક અસમાનતા વધે છે. યુવા પેઢી ખેતીથી દૂર થાય છે, જે દેશના કૃષિ આધારિત અર્થતંત્ર માટે ચિંતાજનક છે. લાંબા ગાળે આ સ્થિતિ ખેતીના ક્ષેત્રને વિકાર કરે છે.

ખેડૂત માટે actionable suggestions

ખેડૂતની હાલની સ્થિતિ સુધારવા માટે નીચેના પગલાં ઉપયોગી બની શકે છે:

• નહેર અને સિંચાઈ ચેનલની સમારકામ અને નિયમિત જળ નિરીક્ષણ કરવું.
• ડેમમાંથી પાણી છોડાતા બાદ ખેતરો સુધી પાણી પહોંચવાના રેકોર્ડને સુનિશ્ચિત કરવું.
• લોકલ પાણી સંરક્ષણ પ્રોજેક્ટો શરૂ કરીને વરસાદના જળને બચાવવું.
• પાણી બચાવવા માટે ડ્રિપ સિંચાઈ અને મલ્ચિંગ જેવી આધુનિક ટેકનિક અપનાવવી.
• સરકારી યોજનાઓ અને લોન માટે માહિતી મેળવી, લાભ મેળવવો.

સરકારી નીતિઓ અને સુધારાની શક્યતા

સરકારના પાણી વિતરણ અને કૃષિ વિકાસ માટેના નીતિઓ હજુ પણ farmers-friendly બની શકે છે. ટ્રાન્સપરન્સી વધારવી, ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ, અને સ્થાનિક પ્રશ્નોને ઝડપથી ઉકેલવાની કાર્યવાહી જરૂરી છે. ખેતી માટે પૂરતું પાણી સુનિશ્ચિત કરવું, નહેરોમાં ભ્રષ્ટાચાર અને ગેરવહીવટ અટકાવવું એ મહત્વપૂર્ણ પગલાં છે.

ઉપસંહાર

બનાસકાંઠાના ખેડૂતની વ્યથા માત્ર એક વિસ્તારની સમસ્યા નથી, પરંતુ સમગ્ર રાજ્ય માટે ચેતવણીરૂપ છે. પાણી એ ખેતી માટે જીવનરેખા છે. યોગ્ય સિંચાઈ, પારદર્શિતા અને યોગ્ય નીતિઓ લાગુ કરવાથી ખેડૂતોને ન્યાય મળે. સરકાર અને સમાજ બંનેની જવાબદારી છે કે ખેડૂતોને પૂરતું પાણી મળી શકે અને ખેડૂત સાથેનો “અન્યાય” ટાળવામાં આવે.

લેખક: ગોવિંદ ઠાકોર

© 2025 બધાં હક – બનાસસમાચાર